Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Łodzi

Komitet Założycielski Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Łodzi powstał w maju 2004 r. W jego skład wchodzili:
- Bohdan Blajer (Światowy Związek Żołnierzy AK),
- Marek Drużka (dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi),
- dr Krzysztof Lesiakowski (naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Łodzi),
- Witold Lewoc (ŚZŻAK, Związek Żołnierzy PSZ),
- Wojciech Marciniak (student Instytutu Historii UŁ),
- Feliks Milan (ŚZŻAK, Związek Sybiraków),
- Waldemar Podgórski (właściciel Księgarni Wojskowej im. gen. Stefana „Grota” Roweckiego),
- Jacek Sobczyk (historyk),
- Jerzy Urbankiewicz (honorowy prezes ZG Stowarzyszenia Kresowych Żołnierzy AK „Wiano”),
- Grzegorz Wróbel (kustosz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi),
- Tadeusz Ziętek (ŚZŻAK).

Dzięki wsparciu Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi, Klub formalnie powstał w czerwcu 2004 r., jako czwarty w Polsce (po Warszawie, Poznaniu i Katowicach). W tym samym miesiącu odbyło się spotkanie inauguracyjne (24 czerwca 2004 r., pierwsza prelekcja poświęcona była akcji „Burza” w Okręgu Łódź AK). Do końca 2004 r. odbyły sie jeszcze dwa spotkania. Jednym z inicjatorów utworzenia Klubu w Łodzi był ppłk Jerzy Urbankiewicz (dowódca Egzekutywy Kedywu Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej), któremu jednak choroba nie pozwoliła brać czynnego udziału w organizacji Klubu. Ppłk Urbankiewicz był też naturalnym kandydatem na pierwszego przewodniczącego, jednak jego nagła śmierć w sierpniu 2004 r. przekreśliła te plany. W tej sytuacji piastowania funkcji przewodniczącego podjął się Witold Lewoc (ps. „Brzozak”, żołnierz Armii Krajowej Obwodu Augustów), który podczas choroby ppłk. Urbankiewicza kierował pracami organizacyjnymi.

W skład pierwszego Zarządu Klubu wchodziły następujące osoby: Witold Lewoc, Wojciech Marciniak, Tadeusz Michalski, Feliks Milan, Zbigniew Onufrzak, Jacek Sobczyk oraz Grzegorz Wróbel.

W pierwszym okresie działalności Klub liczył niewielu członków. Spotkania klubowe odbywały się w sali konferencyjnej łódzkiego Oddziału IPN przy ul. Elizy Orzeszkowej 31/35 w Łodzi. Peryferyjne usytuowanie Oddziału stanowiło przeszkodę komunikacyjną, w szczególności dla osób w podeszłym wieku. Niemniej działania Zarządu w celu zwiększenia frekwencji na spotkaniach oraz liczby nowych członków przynosiły rezultaty. W początkach 2006 r. Klub liczył 50 członków, w grudniu 2007 r. – 84, a w grudniu 2008 r. już 101. Od marca 2006 r. miejscem spotkań klubowych stały się sale Łódzkiego Domu Kultury przy ul. Romualda Traugutta 18 w Łodzi. Znacznie podniosło to frekwencję. Ilość prelekcji także się zwiększała. W 2005 r. odbył się ich już pięć, natomiast od 2006 r. prelekcje odbywają się już w cyklach miesięcznych (z przerwą wakacyjną).

Klub borykał się z częstymi zmianami na stanowisku przewodniczącego. Witold Lewoc sprawował swoją funkcję do czerwca 2007 r., kiedy to z powodów zdrowotnych zmuszony był z niej zrezygnować. Zgodnie ze statutem Klubu, Zarząd w tajnym głosowaniu postanowił powierzyć funkcję przewodniczącego prof. dr. hab. Zdzisławowi Prochowskiemu (żołnierz Kedywu Armii Krajowej Obwodu Sandomierz), który pełnił ją aż do swoje nagłej śmierci w grudniu 2007 r. Kolejnym przewodniczącym został w lutym 2008 r. Tadeusz Barański (ps. „Tatar”, żołnierz Świętokrzyskiego Zgrupowania Armii Krajowej „Ponury Nurt”). Pełnił funkcję do stycznia 2009 r., z powodów rodzinnych zmuszony był w grudniu 2008 r. poprosić o rezygnację. Od lutego 2009 r. przewodniczącą Klubu jest prof. dr hab. Maria Blomberg, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, córka rtm. Jana Mikołaja Kossowskiego, zamordowanego w Katyniu.

Członkowie Klubu brali czynny udział w udanych akcjach inicjatywnych, zmierzających do powołania w regionie kolejnych Klubów „Grota”: w Kaliszu, Wieluniu, Sieradzu, Pabianicach, Piotrkowie Trybunalskim, Skierniewicach, a także w Łowiczu (tam Klub powstał pod nazwą Klub Historyczny im. Armii Krajowej). Szczególna rola przypadła w tym względzie Antoniemu Galińskiemu, głównemu specjaliście w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi, od stycznia 2007 r. do lutego 2009 r. członkowi Zarządu Klubu „Grota” w Łodzi, faktycznemu koordynatorowi pracy Klubów „Grota” w okręgu łódzko-kaliskim. Na sukces podejmowanych działań w zakresie tworzenia nowych Klubów złożyła się aktywność lokalnych środowisk: młodzieży szkolnej, studentów, młodej kadry naukowej, kombatantów, społeczników i pracowników lokalnych instytucji kultury.

O kształcie merytorycznym spotkań Klubu „Grota” w Łodzi decyduje Rada Klubu. Została ona powołana w marcu 2006 r., swoim zasięgiem działania obejmuje wszystkie Kluby w okręgu łódzko-kaliskim. W skład Rady weszli: prof. dr hab. Maria Blomberg (pracownik naukowy UŁ), prof. dr hab. Albin Głowacki (pracownik naukowy Instytutu Historii UŁ), prof. dr hab. Tadeusz Olejnik (emerytowany pracownik naukowy Akademii Świętokrzyskiej – pełnił funkcję do 3.12.2009 r.), od kwietnia 2006 r. prof. dr hab. Zdzisław Prochowski (do 28.12.2007 r.), dr hab. Leszek Olejnik (pracownik naukowy Instytutu Historii UŁ, od 2008 r. zaprzestał uczestnictwa w Radzie), od października 2006 r. dr Janusz Wróbel (pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Łodzi), od grudnia 2006 r. dr Julianna Wasiak (emerytowany pracownik Archiwum Państwowego w Łodzi). Z dniem 29 lutego 2008 r. skład Rady uzupełnili: Maria Bryś (zastępca dyrektora Zespołu Szkół Turystyczno-Hotelarskich im. Janka Bytnara „Rudego” w Kaliszu) oraz prof. dr hab. Andrzej Felchner (pracownik naukowy filii Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego w Piotrkowie Trybunalskim). Przewodniczącym Rady od początku jej istnienia do 31 marca 2010 r. był prof. dr hab. Albin Głowacki.

Wśród tematów podejmowanych na spotkaniach Klubu „Grota” w Łodzi przeważają zagadnienia związane z historią Armii Krajowej i losami Polaków podczas II wojny światowej, a także w pierwszych latach po jej zakończeniu. Swoistego rytmu nadają spotkaniom rocznice – w pierwszej połowie 2010 r. spotkania poświęcano m.in. 65. rocznicy zamordowania ok. 1500 więźniów Radogoszcza, 70. rocznicy pierwszej masowej deportacji obywateli polskich na Wschód, 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej, 40. rocznicy śmierci gen. Władysława Andersa, 20. rocznicy likwidacji cenzury. Duża część podejmowanych tematów dotyczy zbrodniczej polityki dwóch okupantów, zarówno niemieckiego, jak i sowieckiego. Organizatorzy dbają o wysoki poziom merytoryczny i warsztatowy wystąpień oraz ich zróżnicowanie pod względem treści. Podejmowane są zarówno tematy o charakterze biograficznym, ilustrujące tragiczne losy i heroiczne postawy pojedynczych bohaterów najnowszej historii Polski (spotkania poświęcone gen. Władysławowi Sikorskiemu, Marii Eugenii Jasińskiej i Oldze Kamińskiej Prokop, rtm. Witoldowi Pileckiemu, gen. Aleksandrowi Krzyżanowskiemu, gen. Elżbiecie Zawackiej „Zo”), jak również przedstawiające dzieje społeczeństwa polskiego (lub jego wybranej części) w trudnym okresie dziejowym, jakim była druga połowa XX wielu (wykłady dotyczące m.in. zbrodni ukraińskich nacjonalistów, stosunków polsko-żydowskich w latach okupacji hitlerowskiej, represji Służby Bezpieczeństwa wobec polskiej inteligencji, itp.). Zaproszeni prelegenci podejmują się często naukowej prezentacji zagadnień budzących wiele emocji. Podejmują także liczne tematy związane z historią regionalną, które cieszą się szczególnym zainteresowaniem uczestników spotkań. Wśród prelegentów zdarzają się świadkowie historii, z którymi spotkanie daje niepowtarzalna okazję wysłuchania relacji i sformułowania pytań dotyczących wydarzeń sprzed kilkudziesięciu często lat. Do wygłaszania prelekcji zapraszani są pracownicy ośrodków naukowo-badawczych – uczelni, archiwów, muzeów, Instytutu Pamięci Narodowej.

Przykładem klubowych inicjatyw w zakresie upamiętniania ważnych wydarzeń historycznych i działalności osób, które dla młodego pokolenia mogą uchodzić za wzór patriotyzmu i zaangażowania w sprawy swojego kraju może być sesja, przygotowana wspólnie z Oddziałem IPN w Łodzi 31 lipca 2007 r., poświęcona 63. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Wzięło w niej udział ponad 200 osób, w tym wielu weteranów Powstania. Klub przygotował również (wraz z IPN i ŚZŻAK) okolicznościowe spotkanie w 90. rocznicę urodzin gen. Aleksandra Arkuszyńskiego „Maja” – oficera 25. pułku piechoty AK, bohatera akcji ataku na Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Pabianicach. Członkowie łódzkiego Klubu bywają także gośćmi i prelegentami na sesjach wyjazdowych, których uczestnikami jest najczęściej młodzież szkolna (np. 17 marca 2008 r. w Liceum Ogólnokształcącym w Złoczewie). Członkowie Klubu podjęli 20 stycznia 2010 r. uchwałę – apel do władz (pismo złożono na ręce Wojewody Łódzkiego Jolanty Chełmińskiej) o godne upamiętnienie ofiar zbrodni spalenia przez funkcjonariuszy niemieckich więzienia w Radogoszczu wraz z ok. 1500 więźniami. Uznano, że pożądaną formą uczczenia pamięci ofiar Radogoszcza byłoby umieszczenie na murach byłego więzienia tabliczek z nazwiskami i miejscem zamieszkania zamordowanych więźniów. W dniu 15 kwietnia 2010 r., w związku z 70. rocznicą Zbrodni Katyńskiej, Klub był współorganizatorem sesji naukowej pt. „Jeńcy wojenni z Łódzkiego – ofiary zbrodni NKWD w 1940 r.” (wraz z IPN, APŁ, MTN). Spotkania Klubu stają się również miejscem prezentacji działalności pionu archiwalnego IPN, jak choćby spotkanie zorganizowane 10 marca 2010 r., poświęcone wydawnictwom „Informator o zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej” oraz „Przegląd Archiwalny IPN”.

Dynamicznie rozwijająca się działalność Klubów „Grota” w okręgu łódzko-kaliskim oparta jest na społecznej pracy i zaangażowaniu jego członków. Kluby zawdzięczają również wiele wsparciu instytucji (Instytut Pamięci Narodowej), stowarzyszeń (Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej), a także życzliwości pracowników naukowych, głównie Uniwersytetu Łódzkiego. Podstawowym celem, jaki obecnie wyznacza sobie Zarząd Klubu „Grota” w Łodzi jest intensyfikacja działań służących zachęceniu do udziału w spotkaniach młodzieży.

 

 


Na podstawie sprawozdania z działalności Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Łodzi w latach 2004–2008 (przygotował W. Marciniak), dokumentacji prac Klubu i archiwum własnego opracowała Marzena Kumosińska.

Ostatnia aktualizacja: 2010.06.23
 

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Wstecz

ŁÓDŹ

Kontakt z Klubem

Antoni Galiński
42/ 616-27-31
oddzial.lodz@ipn.gov.pl

  

Opieka nad Klubem

Zarząd Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
ul. Źródłowa 52
pok. 124, I piętro
91-735 Łódź

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej - KŚZpNP w Łodzi
ul. Elizy Orzeszkowej 31/35
91-479 Łódź