Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Łodzi

Spotkanie Klubu poświęcone Karolinie Lanckorońskiej

Gościem spotkania Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota" w Łodzi, które odbyło się 15 października 2013 r. (wtorek), był dr Stanisław Bogaczewicz, pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN we Wrocławiu.

Październikowe spotkanie Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego„Grota” w Łodzi poświęcone było Karolinie Lanckorońskiej – żołnierzowi ZWZ-AK, więźniarce Ravensbruck. Członkowie klubu i goście mieli okazję zobaczyć polski film dokumentalny z 2004 roku, w reżyserii Pawła Woldana, pt. „Portret damy. Karolina Lanckorońska”. Projekcja filmu poprzedzona była prelekcją dr Stanisława Bogaczewicza z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, który podzielił się wspomnieniami z osobistych spotkań z Karoliną Lanckorońską.

Karolina Lanckorońska to jedna z najbardziej zasłużonych dla kultury polskiej postaci. W ramach Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, którego była założycielką, zainicjowała wydawanie czasopism „Antemurale”, „Elementa ad Fontium Editiones”,  „Acta Nuntiaturae Polonae”, upowszechniających ważne źródła dotyczące historii Polski. Założyła również Fundusz im. Karola Lanckorońskiego wspierający polskie instytucje emigracyjne i krajowe oraz odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem). W 1994 r. ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca w Pałacu Lanckorońskich w Wiedniu.

Karolina Lanckorońska była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony, Małgorzaty von Lichnowsky. W 1926 r. na Uniwersytecie Wiedeńskim obroniła doktorat z historii sztuki. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 r. habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR oraz hitlerowskie Niemcy i przeszła na ziemie okupowane przez Niemcy. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w randze pułkownika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej, która m.in. odwiedzała więzienia.

W styczniu 1942 r. przyjechała ponownie do Lwowa z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej w województwie stanisławowskim. Wkrótce jednak została w  aresztowana przez Gestapo.  Przesłuchiwał ją szef Gestapo w Stanisławowie Hans Krüger, znany z akcji wymordowania polskiej inteligencji w Stanisławowie. W przekonaniu, że aresztowana wkrótce poniesie śmierć, oficer gestapo pochwalił się przed nią swoją decydującą rolą także w mordzie profesorów lwowskich. Już po wojnie zeznania Lanckorońskiej były ważnymi dowodami przy próbach wyjaśnienia zbrodni lwowskiej.

Karolina Lanckorońska została przeniesiona ze Stanisławowa do Lwowa, a następnie wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. U schyłku wojny uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945.

Po wojnie  Karolina Lanckorońska osiadła we Włoszech.

W spotkaniu uczestniczyło 39 członków klubu i 9 gości.

 

Sprawozdanie sporządziła

Adrianna Szczerba

 

foto: Marzena Kumosińska

 

  • Z mikrofonem dr Stanisław Bogaczewicz (OBEP IPN we Wrocławiu), obok prof. dr hab. Maria Blomberg (przewodnicząca Klubu)
    Z mikrofonem dr Stanisław Bogaczewicz (OBEP IPN we Wrocławiu), obok prof. dr hab. Maria Blomberg (przewodnicząca Klubu)
A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Wstecz

ŁÓDŹ

Kontakt z Klubem

Antoni Galiński
42/ 616-27-31
oddzial.lodz@ipn.gov.pl

  

Opieka nad Klubem

Zarząd Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
ul. Źródłowa 52
pok. 124, I piętro
91-735 Łódź

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej - KŚZpNP w Łodzi
ul. Elizy Orzeszkowej 31/35
91-479 Łódź