Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Poznaniu

Spotkanie Klubu poświęcone podziemiu antysowieckiemu na ziemiach wschodnich II RP

19 marca 2014 roku o godz. 12.00 w sali konferencyjnej biurowca Delta przy ul. Towarowej 35 w Poznaniu odbyło się spotkanie Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” poświęcone podziemiu antysowieckiemu na ziemiach wschodnich II RP w państwach bałtyckich w latach 1944–1953.Spotkanie miało charakter dyskusji wokół książki „Wojna po wojnie” z udziałem autorów prof. Grzegorza Motyki i prof. Rafała Wnuka.

Spotkanie miało charakter dyskusji wokół książki „Wojna po wojnie” z udziałem autorów prof. Grzegorza Motyki i prof. Rafała Wnuka. Moderatorem spotkania był dyrektor poznańskiego Oddziału IPN – dr Rafał Reczek.

Na wstępie, prelegenci wprowadzili słuchaczy w problematykę antysowieckiego podziemia w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1953, stanowiącą motyw przewodni wydawnictwa „Wojna po wojnie”, którego – obok prof. Tomasza Stryjka i Adama Barana – są współautorami. „Wojna po wojnie” to bowiem książka czterech autorów, spośród których każdy podjął kilka wątków tematycznych, tak by całość problemu wokół podziemia antysowieckiego w krajach bałtyckich 1944–1953 została ujęta możliwie wyczerpująco. I tak, prof. Wnuk przedstawił działalność podziemną na „zachodnich kresach” ZSRR, z uwzględnieniem skali oporu zbrojnego także w odniesieniu do polskiego podziemia niepodległościowego; prof. Motyka zajął się zjawiskiem zwalczania organizacji podziemnych przez SB, wojska NKWD i struktury partyjne; Adam Baran wziął na warsztat podziemne organizacje młodzieżowe w państwach bałtyckich, a prof. Stryjek – pamięć historyczną w tych krajach.

Prof. Wnuk w swoim wystąpieniu podczas spotkania klubowego zwrócił uwagę na różnorodność etniczno-kulturową państw bałtyckich, która wpłynęła na charakter struktur podziemnych tych terenów. Partyzanci „kresów zachodnich” ZSRR w latach 1944–1953 otaczani są oni w równym stopniu złą sławą, co „żołnierze wyklęci” polskiego podziemia antykomunistycznego. Ich historia, historia tzw. „leśnych braci” tak samo wymaga odkłamania. Skala oporu zbrojnego na tamtych terenach była jednak znacząco wyższa niż w Polsce, zwłaszcza biorąc pod uwagę poziom zaludnienia 21 mln. Polaków wobec 6 mln. ludności zamieszkującej państwa bałtyckie (ok. 3 mln. Litwa, 2 mln. Łotwa i 1 mln Estonia). Mimo świetnej organizacji podziemia zbrojnego państw bałtyckich, po 1945 roku, kiedy większość jego członków ujawniła się, akcja likwidacyjna prowadzona na ogromną skalę przez służby agenturalne doprowadziła do całkowitego unicestwienia partyzantki. „Leśnych braci” i ich rodziny spotkały ogromne represje w postaci masowych deportacji, rozstrzeliwań, anihilacji. O efektywności służb agenturalnych i wielkiej akcji czyszczenia struktur podziemnych opowiedział na spotkaniu prof. Motyka. Skuteczność walki z podziemiem zależała bowiem od skuteczności agentury. Bez działań podejmowanych przez służby, te operacje by się nie powiodły.

Oryginalne ustalenia faktograficzne i konstatacje interpretacyjne wygłoszone przez prelegentów znalazły odzwierciedlenie w żywej dyskusji z klubowiczami, obecnymi na sali.  Profesorowie odpowiadali na ciekawe, nierzadko kontrowersyjne pytania. Nie zabrakło też odniesień do aktualnej sytuacji politycznej na naszej wschodniej granicy oraz wciąż niewyjaśnionych historycznych sporów z narodem ukraińskim.

***

 

Grzegorz Motyka, historyk, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN, wykładowca na UJ, członek Rady IPN. Autor m.in.: „Pany i rezuny. Współpraca AK-WiN i UPA 1945-1947” (współautor Rafał Wnuk), „Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie 1943-1948”, „Ukraińska partyzantka 1942-1960”, „Od rzezi wołyńskiej do akcji Wisła”.

 

Rafał Wnuk, historyk, pracownik Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN i na KUL. Redaktor naczelny Atlasu polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956, autor książek: „Za pierwszego Sowieta. Polska konspiracja na Kresach Wschodnich II RP (wrzesień 1939 – czerwiec 1941)”, „Czerwone Bagno. Konspiracja i partyzantka antysowiecka w Augustowskiem” (współautor Tomasz Strzembosz). 

 

  • Powitanie gości, otwarcie spotkania – dr Rafał Reczek, dyrektor poznańskiego Oddziału IPN
    Powitanie gości, otwarcie spotkania – dr Rafał Reczek, dyrektor poznańskiego Oddziału IPN
  • Goście – prelegenci prof. Rafał Wnuk (od lewej) i prof. Grzegorz Motyka
    Goście – prelegenci prof. Rafał Wnuk (od lewej) i prof. Grzegorz Motyka
  • Przepełniona sala konferencyjna budynku Delta-Ataner podczas spotkania klubowego
    Przepełniona sala konferencyjna budynku Delta-Ataner podczas spotkania klubowego
  • Głosy w dyskusji
    Głosy w dyskusji
A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Wstecz

POZNAŃ

 

Dane kontaktowe Klubu

dr Natalia Cichocka
Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” Oddział w Poznaniu
przy Instytucie Pamięci Narodowej KŚZpNP Oddział w Poznaniu
adres: 61-487 Poznań, ul. Rolna 45a
tel.: 061 835 69 00 fax. 061 835 69 03


Opieka nad Klubem

Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Wielkopolska
Al. Niepodległości 16
61-713 Poznań

Instytut Pamięci Narodowej-KŚZpNP Oddział w Poznaniu
ul. Rolna 45a
61-487 Poznań