Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Wieluniu

Spotkanie Klubu poświęcone sądownictwu Polskiego Państwa Podziemnego

W dniu 16 czerwca 2014 r. w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Wieluniu odbył się kolejny wykład w ramach działalności Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Wieluniu.

Wykład zatytułowany: „Sądownictwo Polskiego Państwa Podziemnego w Okręgu Łódzkim Armii Krajowej”, wygłosił Pan Michał Hanke.

Wykład zgromadził około 60 słuchaczy, wśród których najliczniejszą grupę stanowili uczniowie wieluńskich szkół średnich: Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego SPSK w Wieluniu, II Liceum Ogólnokształcącego im. Janusza Korczaka i Zespołu Szkół nr 2 im. Jana Długosza. Zgromadzonych przywitali Przewodniczący Zarządu Klubu Historycznego im. Stefana Roweckiego „Grota” w Wieluniu Pan Mirosław Kubiak oraz Pani dyrektor Powiatowej Biblioteki Publicznej w Wieluniu Magdalena Wicher.

Po powitaniu Pan Michał Hanke przystąpił do omawiania tematu. Prelegent nakreślił zgromadzonym ramy czasowe oraz przestrzenne omawianego zagadnienia, a następnie przedstawił cele i metody działania sądów kapturowych Związku Walki Zbrojnej, a więc procedury sądzenia i wydawania w przypadku zbrodni, zdrady, szpiegostwa, denuncjacji oraz prześladowania ludności polskiej.

Zgromadzeni słuchacze poznali sposoby informowania struktur Związku Walki Zbrojnej o zaistniałych przestępstwach, przedstawiono zatem drogę dostarczania wiadomości począwszy od żołnierza Związku Walki Zbrojnej przez Komendę Okręgu, aż do jednostki sądu.

Prelegent w ciekawy sposób omówił rolę prokuratora decydującego o trybie postępowania karnego oraz przedstawił strukturę sądu wydającego wyrok. Tutaj na uwagę zasługuje rola zarówno przewodniczącego, jak i dwóch sędziów pomocniczych, z których jeden pełnił funkcję tzw. sędziego fachowego, a drugi niefachowego, co wynikało z posiadania bądź nie wykształcenia prawniczego.

Pan Michał Hanke w niezwykle wyczerpujący sposób przedstawił działalność Grup Karno-Egzekucyjnych Okręgu Łódzkiego, na czele których stał Zdzisław Suszycki „Osuch”, a które na wspomnianym terenie zaczęły funkcjonować w 1943 r.

W ramach działania tzw. grupy „Osucha” przedstawiono przypadek rozstrzelania z ramienia sądu podziemnego okręgu łódzkiego AK członków komórki wywiadowczej w Spale, które nastąpiło w wyniku zdrady Henryka Nowaka. Z jego denuncjacji zginęli porucznik Józef Wutsenburg „Tchórzewski”, Halina i Irena Poborcówny oraz Danuta i Janina Cabanówny. Skutkiem donosu Henryka Nowaka w grudniu 1941 r. rozpoczęło się także całkowite niszczenie komórki tarnowskiego podziemia.

W wyniku szpiegostwa Henryk Nowak został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonał wspomniany Zdzisław Suszycki „Osuch” w 1943 r.

Prelegent przedstawił także sylwetkę majora Bronisława Majewskiego – szefa sztabu okręgu ( była to druga funkcja w okręgu łódzkim państwa podziemnego ). Tutaj na uwagę zasługuje fakt, iż podobnie jak w powyżej przedstawionym przykładzie, skutkiem była likwidacja sieradzko – wieluńskiego oddziału okręgu łódzkiego, rozpoczęta na przełomie września i października 1944 r.

Słuchacze mieli także możliwość poznania losów wójta gminy Dobroń Brunona Schilka, który wykazywał się wyjątkowo radykalną i szkodliwą działalnością na rzecz państwa polskiego. Prelegent przedstawił historię pozbawienia życia Brunona Schilka, podkreślając odwagę w działaniu jego służącej – Polki, która otruła wójta w Boże Narodzenie, tym samym uchroniła od śmierci mieszkańców Dobronia.

Wypowiedź prelegenta wzbogaciła ciekawa prezentacja multimedialna przedstawiająca sylwetki i kształt omawianych dokumentów.

W podsumowaniu Pan Michał Hanke podkreślił fakt, iż sądownictwo okręgu łódzkiego funkcjonowało w trudnych warunkach, a to z uwagi na zasięg i strukturę obszaru (Generalne Gubernatorstwo i Kraj Warty). Niestety większość wyroków wydanych w okręgu łódzkim się nie zachowała, a to na skutek niszczącej działalności Niemców, jak i w późniejszym okresie Polaków.

Po wykładzie wywiązała się krótka dyskusja. Słuchaczy interesowały kwestie błędnie wydanych wyroków oraz motywy niszczenia dokumentów przez członków polskiego podziemia. Na zadane pytania Pan Michał Hanke udzielił wyczerpujących odpowiedzi.

Tematyka oraz bogactwo omawianych przypadków spotkało się z dużym uznaniem.

Spotkanie zakończył Przewodniczący Klubu – Mirosław Kubiak, który podziękował prelegentowi za wygłoszenie ciekawego wykładu oraz zaprosił na kolejny powakacyjny już wykład w ramach działalności Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota”.

 

Przewodniczący

Zarządu Klubu Historycznego

Mirosław Kubiak

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego
Wstecz

WIELUŃ

Kontakt z Klubem

II Liceum Ogólnokształcące im. J. Korczaka w Wieluniu
ul. Piłsudskiego 6
tel. 43 843 35 16
e-mail: korczak2@interia.pl
 

Opieka nad Klubem

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi
Dyrektor: Marek Drużka
ul. E. Orzeszkowej 31/35
91-479 Łódź